Co jeszcze można zrobić z odpadami? – Kompostowanie

Odpady unieszkodliwiane mogą być na wiele sposobów, w dużej mierze dobór metody zależy od metody ich zagospodarowania.
Wzrost zainteresowania metodami biologicznymi przetwarzania odpadów wiąże się z ograniczeniami dotyczącymi składowania.

Jeśli mowa o procesach kompostowania, to nie da się pominąć procesów MBP (mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów), które opisywane były wcześniej).
W metodach biochemicznych przetwarzania odpadów, można wyszczególnić dwie metody postępowania ze śmieciowym surowcem:
1. Kompostowanie.
2. Fermentacja Beztlenowa.
Na czym poszczególne procesy polegają postaram się wyjaśnić w dalszej części wpisu.

Jeżeli chodzi o proces kompostowania to jego głównym celem jest, unieszkodliwienie odpadów pod względem sanitarno-epidemiologicznym. Mówiąc wprost, zapobiegnięcie rozwijania się zarazków i bakterii o wiele gorszych niż te, pokazywane w reklamach środków czyszczących muszle klozetowe. Produktami procesu kompostowania jest, jak nie trudno się domyślić, kompost. Powinien być on wykorzystywany ze względu na swoje właściwości.
W procesach fermentacji beztlenowej, powstaje nam biogaz (fermentacja metanowa…) i pozostałości po rozkładowe , o bardzo dobrych właściwościach nawozowych.
Unijne prawo oraz uchwalane dyrektywy, spotykają się z gorącą dyskusją. Zwłaszcza jeśli chodzi o metody kompostowania i beztlenowej fermentacji jako procesów recyklingu.

Wykorzystanie procesów kompostowania można podzielić na wspominane już wcześniej metody MBP oraz rzeczone już kompostowanie, czym są te procesy?  Taki podział wynika z rodzaju kompostowanych odpadów zgodnie z poniższymi definicjami

Kompostowanie – oznacza autotermiczny i termofilowy rozkład biologiczny selektywnie
zebranych bioodpadów, w obecności tlenu i w kontrolowanych warunkach, przez mikro- i
makroorganizmy w celu produkcji kompostu.
Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie odpadów - oznacza przetwarzanie „pozostałych” odpadów komunalnych, niesortowalnych lub każdych innych bioodpadów nieodpowiednich do kompostowania albo beztlenowego rozkładu w celu stabilizacji i zmniejszenia ich objętości.
Bioodpady - (odpady ulegające biodegradacji) oznacza każde odpady, które ulegają
rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu, takie jak odpady żywności, odpady ogrodowe oraz  papier i karton.
Kompost - oznacza materiał stabilny, sanitarnie pewny, podobny do próchnicy, bogaty w
substancje organiczne i niewydzielający przykrych zapachów, uzyskiwany w procesie
kompostowania selektywnie zbieranych bioodpadów, który spełnia wymagania
środowiskowych klas jakości.

Recykling – prowadzenie odzysku polegające na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu.
Recykling organiczny – obróbka tlenowa, w tym kompostowanie, lub beztlenową odpadów, które ulegają rozkładowi biologicznemu w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w wyniku której powstaje materia organiczna lub metan, składowanie na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling organiczny.
Odzysk – wszelkie działania, nie stwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub
środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w części lub w całości, lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystaniu. Odpady ulegające biodegradacji – odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów.

Podstawowe informacje technologiczne – kompostowanie

Kompostowanie, jest to metoda oparta w dużej mierze na naturalnych reakcjach biochemicznych zachodzących w glebie. Naturalne reakcje to między innymi humifikacja czy mineralizacja. Procesy te są zintensyfikowane w specjalnych warunkach, stworzonych po to by móc nimi sterować, a więc mieć na nie wpływ. Kompostowanie było by niczym bez udziału mikroorganizmów, które pełnią w całym procesie bardzo ważną rolę.
Kompostowanie jako proces biotermiczny jest procesem  złożonym, zachodzącym w dwóch fazach:

Faza I : faza ta nazywana jest często fazą wysokotemperaturową lub procesem termofilowym.

Faza II : kompost na tym etapie dojrzewa, jest to proces mezofilowy.

Jest to główny podział procesów kompostowania na fazy, czasem można spotkać opis bardziej szczegółowy – zawierający cztery fazy.  Fazę wysokotemperaturową, termofilową, mezofilową i fazę dojrzewania kompostu.
Nie zależnie od tego czy wyszczególnimy dwie czy cztery fazy, zalety kompostowania pozostają te same. Jest ich sporo, pozwolę sobie wymienić jedynie te najistotniejsze:

  • kompostowanie umożliwia recyrkulację znaczących ilości odpadów ulegających biodegradcji (zapewnia uzyskanie odpowiednich poziomów recyklingu organicznego),
  • kompostowanie zapewnia unieszkodliwianie odpadów pod względem sanitarno-epidemiologicznym;
  • szacuje się, że wykorzystanie kompostowania i innych metod biologicznego przetwarzania może zmniejszyć o 30 – 50% strumień odpadów kierowanych na składowiska;
  • technologie kompostowania są sprawdzone w skali technicznej, dostępne i stosunkowo łatwe w eksploatacji;
  •  kompostowanie jest „akceptowalne” pod względem ekonomicznym (zarówno z punktu widzenia kosztów inwestycyjnych jak i eksploatacyjnych);
  • produkt kompostowania jest (może być) wartościowym materiałem, przydatnym do wielu celów, jest m.in. bazą substancji humusowych niezbędnych dla zapewnienia urodzajności gleb (w Polsce ok. 60% gleb ma niedomiar humusu);
  • kompostowanie stanowi podstawowy element każdego zintegrowanego systemu gospodarowania odpadami.

  Jakość kompostu zależy w dużej mierze od tego, czy do jego produkcji wykorzystamy odpady wysortowane czy odpady zmieszane. Nie trudno się domyślić, że kompost uzyskany z odpadów wyselekcjonowanych będzie dużo lepszy niż ten pozyskiwany ze zmieszanego strumienia odpadów.
Jaki jest więc cel kompostowania odpadów zmieszanych? Odpowiedź jest prosta i pojawiała się już kilkakrotnie w dzisiejszym wpisie. Chodzi rzecz jasna o unieszkodliwienie tych wstrętnych baterii i zarazków rozwijających się na zmieszanej pryzmie. Celem zatem jest unieszkodliwienie sanitarno-epidemiologiczne, z racji tego, że w zmieszanych odpadach często występują związki szkodliwe, metale ciężkie itp itd. Dodatkowym plusem jest stabilizacja kompostowanego materiału.

Wraz z rozwojem spraw dotyczących nowelizacji ustawy o zachowaniu porządku i czystości w gminach, coraz częściej rozwijane są i będą nadal instalacje do biologicznego zagospodarowania odpadów. Jeśli ktoś z Was miał przyjemność odwiedzić POL-EKO na poznańskich targach, to zapewne zauważył, że tematy biogazowni i kompostowni były bardzo dobrze widoczne. Każda firma w zasadzie oferuje własny system kompostowania inspirowany tym co dzieje się na zachodzie, a co się tam takiego właściwie dzieje?
Niektóre kraje Zachodniej Europy takie jak Holandia,Austra czy Niemcy nakazują wręcz oddzielną zbiórkę biomasy w oparciu o regionalne regulacje prawne.  Warto więc wzorować się i czerpać od tych, którzy sprawnie wykorzystują kompostowanie w gospodarce odpadami.

Procesy kompostowania są dostępne dla „zwykłego Kowalskiego”, że często stosuje się je na potrzeby domów jednorodzinnych.
Chodzi przede wszystkim o przydomowe źródła ciepła, a więc o ogrzewanie domków jednorodzinnych.  Ciepło pochodzące z procesów kompostowania można wykorzystać do ogrzania ciepłej wody użytkowej,grzejników czy dostarczenia ciepła do grzejników podłogowych. Zasadę działania pokrótce pokazuje poniższy schemat. Temat wpisuje się w alternatywne źródła energii a więc świat peletu pomp ciepła itp. Na pewno w przyszłości poświęcę kilka wpisów tego typu tematyce.

Tym czasem pozdrawiam serdeczni i życzę miłego wieczoru:).

Pozdrawiam,
Tomasz Araszkiewicz
odpadyblog.pl

 PS: Artykuł powstał z inspiracji oraz  na podstawie : 

Referat na Forum Technologii Ochrony Środowiska POLEKO 2007 Poznań, 21.11.2007 r. dr inż. Piotr Manczarski – Wydział Inżynierii Środowiska – Politechnika Warszawska

 Czytan następną część – Spalanie i współspalanie odpadów komunalnych