Co jeszcze można zrobić z odpadami? – Segregacja

Jakiś czas temu miałem przyjemność gościć u siebie znajomego, który podczas rozmowy (zupełnie z odpadami nie związanej) wyciągnął z kieszeni plastikowe opakowanie i zadał mi pytanie. Jeszcze kilka lat temu brzmiałoby ono po prostu: „Gdzie jest kosz na śmieci?”. Najwidoczniej jednak świadomość społeczna w kwestiach związanych z odpadami rośnie, bo pytanie brzmiało: „Segregujesz śmieci?”, a ja, nieco zaskoczony (aczkolwiek pozytywnie) odparłem: „Tak, wrzuć tu.” Mały krok (właściwie ruch) dla człowieka, wielki dla globalnego gospodarowania odpadami – oczywiście przy założeniu, że każdy postrzegałby tą kwestię w ten sam sposób co mój znajomy… a niestety tak nie jest.

Jakby rozważyć sam problem zagospodarowania odpadów, można dojść do wniosku, że jest to przede wszystkim fakt ich zmieszania. Odpady odpowiednio posortowane w większości przypadków nadają się wprost do odzysku energii lub materii, dlatego idea segregacji (szczególnie „u źródła”) jest tak praktyczna i potrzebna.
Jak już wcześniej wspomniałem (i zresztą jak sami wiecie), pomimo wielu kampanii informacyjnych, lub wręcz ulg finansowych związanych ze zbiórką odpadów posortowanych, nie każdy to robi. Dlatego też powstały zakłady segregacji, czyli po prostu sortownie odpadów.
Zakłady segregacji zazwyczaj są przedostatnim przystankiem odpadów, przed ich ostatecznym zagospodarowanie. Ja osobiście lubię je postrzegać, jako „fabryki” produkujące z odpadów gotowe materiały lub paliwo.
Warto wiedzieć, że instalacje sortujące (czyli sedno zakładów segregacji) znajdują się również w innych obiektach związanych z gospodarowaniem odpadów, jak np. w spalarniach, w których wydzielają części niepalne, i zarazem nadające się do recyklingu.
Sortowanie jest też związane ze składowaniem za pomocą Ustawy o odpadach (14 grudzień 2012), której 7. ustęp 18. artykułu mówi:
„Unieszkodliwianiu poddaje się te odpady, z których uprzednio wysegregowano odpady nadające się do odzysku.”, gdzie przez unieszkodliwienie rozumie się również składowanie. Ogólny wniosek jest więc taki, że na składowisko odpadów mogą trafić tylko te odpady, które przeszły co najmniej przez zakład segregacji (lub zostały poddane innej segregacji np. „u źródła”).

Technologia Sortowania

Zakład segregacji jest układem instalacji sortowniczych złożonych z taśmowych podajników oraz separatorów bądź obiektów do sortowania, a także urządzeń pomocniczych. Jest punktem, do którego trafiają odpady zmieszone w celu rozdzielenia ich na poszczególne frakcje, skupiające różne rodzaje odpadów ze względu na ich cechy.
Pierwsze sortownie rozdzielały odpady na dwie frakcje: nadającą się do spalenia i nadającą się do składowania. Dzisiejsze zakłady segregacji są już bardziej wyrafinowane, co widać na powyższym schemacie.
Więc jak to działa?
Zmieszane odpady trafiają do hali sortowni, w której są transportowane taśmami na kolejne separatory. Najważniejsze, to:
– separator elektromagnetyczny – wydziela metale żelazne. Jest w rzeczywistości zamontowanym nad taśmą transportową elektromagnesem, który przyciąga metale żelazne. Spośród innych separatorów wyróżnia go również wysoka sprawność.
– separator metali nieżelaznych – metale nieżelazne są namagnesowywane, a następnie odrzucane przez separator.
– klasyfikator powietrzny – rozdziela odpady na podstawie ich masy. Odpady zostają uderzane od spodu strumieniem powietrza, dzięki czemu te lekkie, jak np. papier i tworzywa sztuczne, lecą do góry, podczas kiedy cięższe spadają na dół.
– separator balistyczny – rozdziela odpady w zależności od ich miękkości. Odpady uderzają o przegrodę, która odbija te twardsze (np. mineralne), zaś miększe (zazwyczaj organiczne), zsuwają się po niej.
– separator opto-pneumatyczny – zaopatrzony w wyrzutnie pneumatyczną i czujnik optyczny  (o tym więcej w następnym artykule, poświęconym wytwarzaniu paliwa z odpadów).
– kabiny sortownicze – nie są mechanicznymi separatorami, a raczej pomieszczeniami, w których ludzie wykonują ręczną segregacje, a które również są częścią instalacji sortowniczej. Maszyny mają ogromne zalety, jednak wciąż to człowiek jest tym „urządzeniem” które segreguje odpady najdokładniej. Kabiny wykorzystuje się do segregacji wstępnej, a także do wydzielania frakcji, z którymi separatory sobie nie radzą albo ich zastosowanie jest w jakiś sposób nieopłacalne.
– sita – segregują frakcje odpadów ze względu na ich wielkość. Często używa się tzw. sit bębnowych, które ustawione są z pewnym spadkiem, dzięki czemu odpady w obracającym się bębnie (złożonym z sit) powoli przesypują się we właściwą stronę, jednocześnie ulegając rozdzieleniu.
– maszyny pomocnicze – czyli głównie rozdrabniarki, prasy, ale też suszarki i inne pomocne w obróbce odpadów.
Należy sobie zdawać sprawę, że instalacja sortująca nie jest pojedynczą „nitką”, która przechodzi po kolei przez każdy separator – zazwyczaj jest kilka takich „nitek”, niekiedy mogących się przeplatać (szczególnie w nowoczesnych zakładach segregacji) w zależności od wariant pracyu. Przykładowy schemat technologiczny instalacji sortowniczej może wyglądać tak:

Pomimo, że jest to możliwie prosty przykład, na pierwszy rzut oka dostrzegalne są jego zalety – bezpośredni rozdział najważniejszych frakcji odpadów, które można skierować do odpowiedniego zagospodarowania: unieszkodliwienia lub odzysku – w tym również odzysku energii poprzez wykorzystaniu odpowiednio obrobionych frakcji odpadów jako paliwo, o czym szerzej opowiem za tydzień.

Pozdrawiam, J.Sz. – odpady.blog.pl

Czytaj następną część – Paliwo z odpadów