Jaki model edukacji wybrać?

Edukacja odpadowa to kwestia, która najczęściej poruszana była na tegorocznej edycji Enviconu oraz Poleko. Jest jej zdecydowanie za mało, a w zasadzie to nie ma żadnych sensownych działań edukujących, które zwiększały by świadomość odpadową i ekologiczną społeczeństwa.  Czym w takim razie jest wiecznie nieobecna edukacja? Czy to działania mające na celu promocję selektywnej zbiórki, mycia słoików i tego by nie wypluwać gumy do żucia na chodnik? Być może na cały problem warto spojrzeć trochę szerzej. Bo przecież najpoważniejszym problemem nie jest to czy pudełko po maśle jest umyte, czy w słoiku po ogórkach został jeden niezjedzony korniszon i wreszcie czy deklaracja odpadowa została złożona tak a nie inaczej. Czy do działań edukacyjnych nie należy wdrożyć świadomości realnej wartości odpadów?

Domyślam się, że dla większości z nas pojecie recykling to pojęcie związane z ekologiczną szajbą i to w kolorze zielonym. Być może nasze skojarzenia wybiegają jeszcze dalej, bo aż do sfer artystyczno-hipsterskich. Tym czasem warto spojrzeć na gospodarkę odpadami jako na źródło pozyskiwania surowców niezbędnych do dalszego rozwoju ludzkości na Ziemi. Wspominana już wcześniej selektywna zbiórka śmieci, zarówno komunalnych oraz przemysłowych, to między innymi obszar dzięki którym Chiny tak  szybko się rozwijają. To właśnie ten kraj, którego nigdy byśmy nie podejrzewali o takie działania, jest największym importerem i przetwarzającym odpady. Wiadomo makulatura może posłużyć do pozyskania kolejnych partii papieru, szkło nadaje się do ponownej produkcji butelek czy produktów ze szkła. Jednak odpady zużytego sprzętu elektronicznego i elektrycznego to zasoby bogate w złoto, srebro, platynę czy pierwiastki ziem rzadkich.  Jak w takim razie realna wartość odpadów ma się do tego, że większość przekrętów ma miejsce w sferze papierów,kwitów, kart przekazania odpadów a w praktyce tacy oszuści boją się dotknąć jakiegokolwiek odpadu. Czyżby byli takimi ignorantami i mało inteligentnymi ludźmi, że boją się dużo większych zysków z faktycznego przetwarzania,recyklingu i odzysku odpadów? To jednak prawda, że pieniądze, zwłaszcza te „łatwe”, działają destrukcyjnie na szare komórki ludzkiego mózgu.

Jednak również edukacja odpadowa to działania wprost skierowane do nas, zwykłych ludzi czyli do konsumentów.  Jeśli spojrzymy na to jak nowe regulacje prawne zostały wprowadzane w poszczególnych gminach to zauważymy, że tam gdzie edukacja miała miejsce, efekt był lepszy. Zresztą na pewno kojarzymy reklamę Plusa, która informuje nas o możliwości sprzedania starych telefonów komórkowych. Reklama z segregującą mrówką zapewne też jest dobrze Wam znana. Jaka więc kampania jest skuteczna do wspierania procesu racjonalnego gospodarowania odpadami?  Zdecydowanie dużo lepiej odbierane przez konsumentów i adresatów „edukacji” są te działania, które dostosowane będą do potrzeb i uwarunkowań lokalnych. Dobrze jest więc wziąć przy projektowaniu kampanii takie czynniki jak wiek odbiorcy,płeć, status społeczny. Warto również, swoje działania edukacyjne poprzeć badaniem na jakiejś grupie reprezentatywnej. Dzięki temu będzie nam łatwiej sprecyzować co i w jaki sposób chce dostać dana grupa społeczna, do której zamierzamy skierować naszą kampanię. Pamiętać również należy, że w kampanii nie liczy się ilość a jakość.

Myśląc o edukacji odpadowej, warto zdać sobie sprawę z tego czy chcemy wspierać selektywną zbiórkę, czy świadomość wartości odpadów. Niezależnie co wybierzemy. To że papier wyrzucany jest do tworzyw sztucznych, czy brak systemu monitorowania i kontroli przepływu strumienia śmieci na polskim rynku gospodarki odpadami. Na końcu tych pozornie różnych dróg i tak spotkamy się w lesie. Czyli tam gdzie znajduje się zaginiona lub brakująca ilość odpadów. Być może oficjalnie zagospodarowana, jednak z braku odpowiedniej wiedzy zignorowana i z obrzydzeniem wyrzucona tam gdzie wzrok ludzki nie sięga. Warto wspierać edukację odpadową, bo tylko dzięki niej jesteśmy dostrzec prawdziwe surowce drzemiące w stercie śmieci.

Pozdrawiam.
Tomasz Araszkiewicz
odpadyblog.pl