Opona- uciążliwy odpad czy cenne paliwo?

Opona jaka jest każdy widzi. Na szczyty popularności wspina się głównie podczas zmian pór roku, a zwłaszcza przy przejściu z sezonu letniego w zimowy.

 Co jednak zrobić z oponą, której eksploatacja nie jest już możliwa? Opona zużyta staje się odpadem, sklasyfikowanym w katalogu odpadów kodem 16 01 03.

 Do roku 2001 problem „rozwiązywany” był poprzez deponowanie opon na składowiskach oraz dzikich wysypiskach. Sytuacja ta uległa zmianie w maju 2001 roku, kiedy to w życie weszła Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej. (Dz. U. 2001 nr 63 poz. 639). Akt ten zobowiązał producentów opon do osiągania wymaganych poziomów odzysku i recyklingu. Obecnie producenci opon zobowiązani są do osiągnięcia 75% odzysku, w tym 15% recyklingu opon. Jeśli nie wywiążą się z obowiązku, płacą tzw. opłatę produktową. Stawki opłaty produktowej za rok 2015 to przedział od 2,20 zł/kg za opony pneumatyczne nowe do 4,20 zł/kg za opony pneumatyczne używane.

 Ponieważ opona jest odpadem bardzo uciążliwym, który pozostawiony samemu sobie rozkłada się nawet 200 lat i to nie bez szkód dla środowiska naturalnego większość krajów stara się rozwiązać problem z nią związany, w najlepszy możliwy sposób. Tylko w Europie dostrzec można trzy główne modele gospodarki zużytymi oponami:

  •  wolny rynek; model obowiązujący w Niemczech, Wielkiej Brytanii i większości państw bałkańskich
  • odpowiedzialność rządu, którego działania finansowane są z pieniędzy pochodzących ze specjalnego podatku; obowiązuje w Danii i na Słowacji
  • odpowiedzialność producenta; model najbardziej powszechny w Europie, oprócz Polski obowiązuje w krajach skandynawskich, Hiszpanii, Francji i Turcji.

 Odpowiedzialność producenta i co dalej?

 

Postawienie powyższego pytania jest dosyć oczywiste. Jak zatem na nie odpowiedzieć? Producent/ importer opon może nie przejmować się niczym i po prostu zapłacić opłatę produktową. Jest to jednak wysoce nieopłacalne i doprowadzić może nawet do sporych strat finansowych firmy. Wyjście numer dwa, to podjęcie się wypełnienia obowiązku odzysku. W tym przypadku wyjścia są również dwa: wypełnienie obowiązku odzysku samodzielnie lub przy współpracy z organizacją odzysku, która przejmuje wykonanie obowiązku odzysku, a w tym recyklingu od producenta/ importera.

 Obecnie w Polsce zbieranych jest ok. 165 tys. ton zużytych opon. Większość z nich trafia do cementowni, które pełnią rolę zakładów odzysku. Opony unieszkodliwiane są w procesie R1- wykorzystanie głównie jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii. Przy obecnym zapotrzebowaniu cementowni na opony, w ciągu roku siedem funkcjonujących w Polsce zakładów jest w stanie poddać odzyskowi 90 tys. ton opon.

 Opona w piecu cementowym 

Spośród funkcjonujących w Polsce cementowni, cztery zakłady przyjmują całe opony, a pozostałe opony mielone. Specjalne podajniki podają opony do pieca, gdzie ulegają one spaleniu. Kaloryczność opon to ok. 26-30 MJ/kg, a więc wartość zbliżona lub nawet wyższa od kaloryczności węgla kamiennego. Dzięki energii z opon wypalany jest klinkier ponieważ energia, wydzielana podczas spalania służy do podtrzymywania procesu produkcji cementu. Tym sposobem zużyte opony poddawane są odzyskowi energetycznemu. Warto dodać, że spalanie w piecu cementowni jest w pełni bezpieczne, a wręcz korzystne dla środowiska, głównie dzięki temu, że jest procesem bezodpadowym. Pozostałości po spalonej oponie zostają wbudowane w struktury cementu.

Obecnie na rynku pojawiają się innowacyjne koncepcje, innego niż spalanie zagospodarowania opon. Może to być przykładowo piroliza, o której pisałam: „piroliza opon wzorem dla pirolizy odpadów komunalnych” oraz bieżnikowanie opon, które przedłuża ich żywotność.

Dopóki jednak technologie te nie zostaną w pełni przetestowane, najbardziej efektywnym i opłacalnym procesem unieszkodliwiania opon jest ich odzysk w cementowniach.

Monika Michalska
odpadyblog.pl

 

Artykuł zrealizowany na zlecenie ENERGA Organizacja Odzysku Produktów i Opakowań S.A.

 

  • Piotr

    a co z recyklingiem?

    • Anno nim

      A są w Polsce zakłady recyklingu opon? Proces odzysku materialowego to 18-20% całej zebranej masy. Proces ten jest energochlonny i znając polskie realia zbyt pracochlonny, wymagający itp.
      Anno nim

  • Piotr

    Moniko,
    Świetnie że piszesz o oponach, bo temat jest czesto pomijany.

    Ale trzeba napisac o recyklingu. Co stoi wyżej w hierarchi pozstępowania z odpadami? Spalanie czy recykling?

    Mam wrazenie ze artykuł jest napisany bardzo jednostronnie, jakby na zamowienie rpzemyslu cemenowego i spalarniowego.

    Prosze Państwa, recykling opon jest możliwy technologicznie, opłacalny i LCA również jest korzystniejsze, niż ich spalanie! Nie prawda jest ze spalanie w piecu jest OK i bezodpadowe!
    Spalanie nadal produkuje popioly, i to toksyczne popioly. Cementownie mają również lzejsze rygory emisji zanieczyszczeń niż spalanie odpadów. Skąd zatem stwierdzenia, że spalanie jest OK dla środowiska???

    Tak, są w PL zakłady recyklingu opon, i to liczne:
    http://portalkomunalny.pl/tylko-15-proc-zuzytych-opon-w-polsce-podlega-recyklingowi-321964/

    http://portalkomunalny.pl/recykling-opon-w-pomorskiem-zaklad-gumeko-w-janowie-otwarty-323551/

    a na swiecie wiodacy aktor w techonlogii recyklingu opon to:
    http://www.theguardian.com/sustainable-business/2015/aug/03/south-africa-circular-economy-unemployment-lifeline?CMP=share_btn_tw

    Redisa z Afryki Poludniowej robi sporo materialow z opon:
    Rubber crumb can be used for a wide variety of purposes other than making tyres. Examples are:
    • Flooring material
    • Shock-absorbent pavers for playgrounds and public areas
    • Acoustic and vibration insulation materials
    • Hoses, gaskets, seals
    • Urban ‘furniture’: bollards, waste bins, road barriers
    • Rubber-modified asphalt (RMA)
    The last on the list, RMA, is a particularly interesting use. Rubber
    crumb can displace up to 22% of bitumen in road building, and produces a surface that is quieter, and is proven in multiple studies to halve the 20-year maintenance cost of a road.

    • Monika Michalska

      Panie Piotrze,

      oczywiście, że recykling stoi w hierarchii wyżej. Dlaczego wobec tego ustawodawca nakłada na producenta obowiązek 75% odzysku, z czego tylko 15% stanowi recykling? Warte rozważenia.

      Nie sądzę, że artykuł jest stronniczy ponieważ moim celem było opisanie opony jako paliwa. Być może wkrótce pokuszę się o artykuł dotyczący tylko i wyłącznie recyklingu opon.

      Jeśli chodzi o sformułowanie „bezpieczny dla środowiska”, polecam artykuł: http://polskicement.pl/files/Pages/133/uploaded/36_39.pdf, do tego dochodzi system oczyszczania spalin. Popiół wbudowywany jest w struktury cementu. Uważam, że to znacznie lepsze wyjście niż deponowanie opony na składowisku. Jest to również wsparcie dla zrównoważonego rozwoju, ponieważ zmniejsza się zużycie surowca naturalnego jakim jest chociażby węgiel kamienny.

      Jednocześnie zapewniam, że nie było moim zamiarem potraktowanie recyklingu „po macoszemu”

      • Piotr

        Polskie ministerstwo srodowiska zle transponuje dyrektywy i to jest od dawna wiadome. Waste Framework Directive naklada obowiazek 50% recyklingu materiałowego do 2020 roku.
        Polska jest daleka od tego, wlasnie przez zle skonstuowaną legislację krajową a także przez:
        KONKURENCJE DO STRUMIENI ODPADÓW.
        I to jest wlasnie problem w oponach. Tanie spalanie w cementowniach stanowi konkurencję dla przedsiebiorstw zajmujących się recyklingiem opon w dostepnie do strumienia.

        No tak, najlepiej pytac o informacje zainteresowany przemysl, bez konsultowania z druga strona (NGOsami, stronami Komisji czy EEA czy niezalezne analizy , np. http://prtr.ec.europa.eu/#/home)
        popiol wbudowany w struktury cementu – tak mowi przemysl, ale prosze sie ich zapytac jaki jest uptake takiego slabej jakosci cementu przez przemysl budowniczy?? nikt tego nie chce.

        nie jestem przyacielem węgla, ale w tym przypadku jest o wiele efektywniejszy energetycznie.
        Palenie surowcem (i to cenniejszym z punku widzenia LCA) w celu zastapnienia innego surowca nie jest najlepszym pomyslem.

        Jesli celem bylo opicsanie opony jako paliwa to OK, tylko jesli analiza bylaby zrobiona rzetelnie to konkluzje artykułu byłyby inne. Tymczasem nie mielismy nawet ani jednego odniesienaido recyklingu.

        mam nadzieje ze wiecej artykułów na Odpadyblog, które będą mówiły o Zero waste, prewencji, ponownym użyciu i recyklingu, lub jesli juz o spalaniu, to rzetelnie.

        z pozdrowieniami,
        Piotr

        • Monika Michalska

          Zapewniam, że opon na rynku jest aż nadto więc nikt tutaj nikomu nie zabiera surowca. Przedstawiony został problem z perspektywy działalności organizacji odzysku oraz z punktu widzenia przemysłu. Dlatego nazywanie artykułu nierzetelnym jest chyba trochę na wyrost. Tak teraz wygląda gospodarka odpadami w Polsce, a jeśli chodzi o współspalanie w cementowniach to na całym świecie. Nie mówię, że jest idealna ale powoli (bardzo powoli) do przodu:)

  • M. Kozikowski

    Najlepsza Strona o Odpadach!!!!!!!!!!!!!!